Przejdź do treści

Ile styków powinien mieć przekaźnik w domowej automatyce i alarmie zalania

Piotr Wędrowiec Automatyka i smart home

Szafa sterownicza z modułami i przekaźnikami - przekaźniki przemysłowe stosowane także w domowej automatyce

1-2 styki przełączne wystarczą, gdy przekaźnik ma włączyć jedno urządzenie, na przykład pompę albo oświetlenie. Przekaźnik z 3-4 stykami ma sens wtedy, gdy jeden sygnał z czujnika powinien uruchomić kilka niezależnych reakcji naraz: zamknąć zawór wody, włączyć sygnał dźwiękowy i przekazać informację do centrali alarmowej.

Dlaczego czujnik nie steruje urządzeniem bezpośrednio

Wyjście czujnika zalania, termostatu czy sterownika ma zwykle niewielką obciążalność i bardzo niskie napięcie. Nie da się nim włączyć pompy 230 V ani elektrozaworu. Przekaźnik oddziela obwód sterujący od obwodu wykonawczego: mały prąd płynie przez cewkę, a styki przełączają duży prąd odbiornika. Dobrze dobrany przekaźnik trzeba sprawdzić pod kilkoma względami:

  • napięcie i rodzaj prądu cewki, najczęściej 12 V DC, 24 V DC lub 230 V AC, zgodne z wyjściem sterownika,
  • liczba i rodzaj styków: zwierne, rozwierne lub przełączne,
  • obciążalność styków przy obciążeniu indukcyjnym, bo silnik pompy przy rozruchu pobiera wielokrotność prądu znamionowego,
  • podstawka na szynę DIN, najlepiej z diodą sygnalizującą zadziałanie.

W domowych rozdzielnicach dobrze sprawdzają się przekaźniki przemysłowe (onninen.pl/produkty/Przemysl-i-utrzymanie-ruchu/Automatyka/Przekazniki/Przekazniki-przemyslowe) montowane w gniazdach. Uszkodzony przekaźnik wyjmuje się z podstawki i wymienia bez odkręcania przewodów.

Jeden czujnik, kilka reakcji

Dobrym przykładem jest alarm zalania w łazience lub kotłowni. Gdy czujnik wykryje wodę na posadzce, przekaźnik z czterema stykami przełącznymi może jednocześnie zamknąć zawór z napędem na wejściu wody, odłączyć zasilanie pralki, włączyć sygnał dźwiękowy i przekazać stan do centrali alarmowej. Każdy obwód ma osobny styk, więc awaria jednego nie wpływa na pozostałe. Popularny jest tu przekaźnik przemysłowy (onninen.pl/produkt/RELPOL-przekaznik-elektromagnetyczny-przemyslowy-r4n-2114-23-1024-wtl-A00108,604060) z cewką 24 V DC i czterema stykami przełącznymi.

Sygnał dźwiękowy warto dobrać do miejsca. W kotłowni w piwnicy cichy brzęczyk nie zostanie usłyszany, dlatego stosuje się głośniejsze urządzenia, które w katalogach są opisywane jako sygnalizator akustyczny (onninen.pl/produkty/Przemysl-i-utrzymanie-ruchu/Automatyka/Sygnalizator/Sygnalizator-akustyczne), zasilane tym samym napięciem co cewka przekaźnika.

Montaż i opis w rozdzielnicy

Przy montażu przekaźników warto trzymać się kilku zasad:

  1. Stosuj podstawkę z diodą gaszącą lub modułem tłumiącym przy cewkach prądu stałego.
  2. Opisz przekaźnik i każdy styk na schemacie i na samej podstawce.
  3. Zabezpiecz obwody styków osobnym wyłącznikiem dobranym do ich obciążalności.

Po montażu warto przeprowadzić próbę: zmoczyć czujnik zalania i sprawdzić, czy zawór się zamyka, sygnał się włącza, a centrala odnotowuje zdarzenie. Taki test dobrze powtarzać raz lub dwa razy w roku, bo styki przekaźnika, który latami nie pracuje, mogą się utlenić.

Pytania od czytelników

Czy zamiast przekaźnika można użyć stycznika?

Tak, przy dużych mocach stycznik jest lepszy. Przy małych odbiornikach i sygnałach przekaźnik jest tańszy i zajmuje mniej miejsca.

Czy przekaźnik może pracować stale załączony?

Może, jeśli cewka jest do tego przeznaczona. Wtedy warto zostawić wokół niego trochę miejsca, bo cewka stale się nagrzewa.

Co oznacza styk przełączny?

To styk, który w spoczynku łączy jeden obwód, a po zadziałaniu przełącza się na drugi. Można go użyć jako zwiernego albo rozwiernego.

Przeczytaj także