Jak dobrać barwę i ilość światła do kuchni i salonu
Przy wyborze oświetlenia najczęściej patrzy się na wygląd lampy. Tymczasem o tym, czy w kuchni wygodnie się gotuje, a w salonie przyjemnie odpoczywa, decydują parametry światła: jego barwa, ilość i rozmieszczenie. Zbyt zimne światło w salonie daje wrażenie szpitalnej poczekalni, a zbyt słabe w kuchni męczy wzrok przy krojeniu. Na szczęście dobór tych parametrów nie wymaga specjalistycznej wiedzy, wystarczy znać kilka liczb.
W tym poradniku wyjaśniamy, co oznacza temperatura barwowa, ile światła potrzeba w kuchni i salonie oraz jak łączyć oświetlenie ogólne z punktowym.
Temperatura barwowa: ciepła, neutralna, zimna
Barwę światła określa się w kelwinach (K). Im niższa wartość, tym światło cieplejsze, bardziej żółte. Im wyższa, tym chłodniejsze i bardziej niebieskie.
| Temperatura barwowa | Odczucie | Gdzie się sprawdza |
|---|---|---|
| 2700-3000 K | ciepłe, przytulne | salon, sypialnia, jadalnia |
| 3500-4000 K | neutralne, naturalne | kuchnia, łazienka, przedpokój, gabinet |
| 5000-6500 K | zimne, techniczne | garaż, warsztat, pomieszczenia gospodarcze |
W otwartych przestrzeniach, gdzie kuchnia łączy się z salonem, warto zachować spójną barwę lub zastosować oprawy z regulacją barwy. Mieszanie 3000 K i 4000 K w jednym pomieszczeniu jest możliwe, ale najlepiej, gdy różne barwy przypisane są do różnych funkcji, np. ciepłe oświetlenie nad stołem i neutralne nad blatem roboczym.
Ile światła potrzeba
Ilość światła opisują dwa pojęcia. Strumień świetlny w lumenach (lm) mówi, ile światła daje źródło. Natężenie oświetlenia w luksach (lx) mówi, ile światła dociera do powierzchni. Dla mieszkań przyjmuje się orientacyjnie:
- salon, oświetlenie ogólne: około 100-200 lx, czyli w przybliżeniu 100-200 lm na metr kwadratowy,
- kuchnia, oświetlenie ogólne: około 200-300 lx,
- blat roboczy w kuchni: około 300-500 lx, najlepiej z dodatkowego oświetlenia pod szafkami,
- miejsce do czytania: około 300-500 lx z lampy punktowej.
Przykład: salon o powierzchni 25 m² przy założeniu 150 lm/m² potrzebuje łącznie około 3750 lm. Można to osiągnąć np. kilkoma oprawami sufitowymi i lampami dodatkowymi. Kuchnia o powierzchni 10 m² przy 250 lm/m² to około 2500 lm oświetlenia ogólnego plus oświetlenie blatu. To wartości przybliżone, bo na odbiór wpływają też kolory ścian i mebli: ciemne powierzchnie pochłaniają więcej światła.
Warstwy światła w kuchni
W kuchni najlepiej sprawdza się podejście warstwowe:
- Oświetlenie ogólne - oprawy sufitowe lub wpuszczane w sufit, rozmieszczone równomiernie, zwykle w neutralnej barwie około 4000 K.
- Oświetlenie robocze - listwy lub taśmy LED pod szafkami górnymi, które oświetlają blat bez cienia rzucanego przez osobę stojącą przy blacie.
- Oświetlenie nad wyspą lub stołem - lampy wiszące, które można przyciemnić podczas posiłków.
- Oświetlenie dekoracyjne - podświetlenie witryn, cokołów czy półek, opcjonalne.
Najczęstszy błąd to jedna lampa na środku sufitu. Osoba stojąca przy blacie zasłania wtedy światło sama sobie i pracuje we własnym cieniu.
Przy oświetleniu blatu zwróć uwagę na szczelność taśm i profili LED w pobliżu zlewu oraz na łatwy dostęp do zasilacza, który warto schować w szafce, a nie w zabudowie bez dostępu.
Barwa oświetlenia pod szafkami powinna pasować do oświetlenia ogólnego kuchni, inaczej blat będzie wyglądał na wyraźnie bardziej żółty lub niebieski niż reszta pomieszczenia.
Warstwy światła w salonie
W salonie liczy się elastyczność. Oświetlenie ogólne przydaje się przy sprzątaniu czy przyjmowaniu gości, ale na co dzień lepiej sprawdzają się lampy punktowe i przyciemnione światło. Warto zaplanować:
- oprawy sufitowe lub wpuszczane w ciepłej barwie, sterowane ściemniaczem,
- lampę do czytania przy fotelu lub sofie,
- delikatne oświetlenie tła za telewizorem, które zmniejsza zmęczenie oczu,
- osobne obwody lub strefy sterowania, aby włączać tylko potrzebne światła.
Sterowanie kilkoma grupami lamp z jednego miejsca opisujemy w tekście jak połączyć kilka źródeł oświetlenia w jedną strefę.
Ściemnianie i sterowanie scenami
Możliwość regulacji jasności to jedna z najbardziej docenianych funkcji w salonie i jadalni. To samo pomieszczenie może być jasne podczas sprzątania, przytłumione podczas filmu i ciepłe, nastrojowe przy kolacji. Przy oświetleniu LED trzeba jednak zadbać o zgodność elementów: źródło musi być ściemnialne, ściemniacz przeznaczony do LED, a jego minimalne obciążenie dopasowane do mocy opraw. Coraz częściej zamiast klasycznych ściemniaczy stosuje się sterowanie bezprzewodowe lub systemy inteligentnego domu, które pozwalają zapisać sceny świetlne, np. kolacja, film, sprzątanie, i przywołać je jednym przyciskiem. Przy planowaniu warto doprowadzić do puszek łączników przewód neutralny, bo wiele nowoczesnych sterowników go wymaga. Dobrą praktyką jest też podział oświetlenia na kilka obwodów, co daje swobodę przy późniejszej rozbudowie sterowania.
Na co jeszcze zwrócić uwagę przy wyborze opraw
- Współczynnik oddawania barw (CRI lub Ra) - w kuchni i salonie warto wybierać źródła z Ra co najmniej 80, a najlepiej 90. Kolory jedzenia, skóry i tkanin wyglądają wtedy naturalnie.
- Kąt świecenia - wąski kąt daje mocne punkty światła i akcenty, szeroki równomierne oświetlenie.
- Olśnienie - oprawy z głęboko osadzonym źródłem lub dyfuzorem mniej rażą w oczy.
- Możliwość ściemniania - sprawdź, czy oprawa lub źródło współpracuje z wybranym ściemniaczem.
Do sufitów podwieszanych i zabudów najczęściej wybiera się oprawy wpuszczane typu downlight. Przegląd modeli o różnej mocy, barwie i kącie świecenia znajdziesz w kategorii oprawy downlight LED. Rozmieszczenie takich opraw w suficie omawiamy w artykule jak zaplanować oświetlenie LED w suficie podwieszanym. Dobrze dobrana barwa i ilość światła sprawiają, że kuchnia jest funkcjonalna, a salon przytulny, bez konieczności wymiany lamp po pierwszym sezonie.
Przeczytaj także
Jak oświetlić korytarz i przedpokój bez okna
Przedpokój bez okna to pierwsze miejsce, które widzą goście, i jednocześnie najczęściej najgorzej oświetlone wnętrze…
Dlaczego żarówki LED przepalają się szybciej, niż powinny
Żarówki LED kupuje się z myślą, że posłużą kilka, a nawet kilkanaście lat.
Jak połączyć kilka źródeł oświetlenia w jedną strefę i sterować nimi jednym przełącznikiem
Twój dom, twoje zasady oświetlenia!