Przejdź do treści

Jak odczytać dane z falownika i rozpoznać spadek produkcji fotowoltaiki

Piotr Wędrowiec Fotowoltaika i magazyny energii

Panel fotowoltaiczny na dachu - kontrola produkcji instalacji na podstawie danych z falownika

Instalacja fotowoltaiczna nie hałasuje, nie ma ruchomych części i przez większość czasu nie daje o sobie znać. To zaleta, ale też pułapka. Spadek produkcji o kilkanaście procent łatwo przeoczyć, bo prąd nadal płynie, a rachunek rośnie powoli. Tymczasem przyczyną może być zabrudzenie paneli, nowe zacienienie, odłączony string albo usterka falownika. Na szczęście falownik zapisuje dane o pracy instalacji, które dostępne są na wyświetlaczu, w aplikacji producenta lub w portalu internetowym.

W tym poradniku podpowiadamy, które dane warto śledzić, jak je interpretować i kiedy spadek produkcji jest powodem do niepokoju.

Gdzie znaleźć dane

Większość falowników sieciowych ma moduł komunikacyjny Wi-Fi lub LAN i wysyła dane do chmury producenta. Po zalogowaniu się do aplikacji widać zazwyczaj:

  • moc chwilową w kW, czyli ile instalacja produkuje w danej chwili,
  • produkcję dzienną, miesięczną i roczną w kWh,
  • napięcia i prądy stringów, czyli łańcuchów połączonych szeregowo paneli,
  • napięcie sieci po stronie AC,
  • historię zdarzeń i kody błędów.

Jeśli falownik nie ma połączenia z internetem, podstawowe dane można odczytać z wyświetlacza lub diod na obudowie, a szczegóły przez aplikację łączącą się lokalnie.

Jak ocenić, czy produkcja jest prawidłowa

Produkcja zależy przede wszystkim od nasłonecznienia, więc pojedynczy słaby dzień niczego nie dowodzi. Do oceny lepiej używać dłuższych okresów i porównań:

  1. Porównaj ten sam miesiąc z poprzednimi latami. Pogoda w poszczególnych latach różni się, ale spadek o kilkadziesiąt procent przy podobnym przebiegu pogody jest sygnałem ostrzegawczym.
  2. Sprawdź wykres mocy w słoneczny dzień. Przy bezchmurnym niebie wykres powinien mieć kształt łagodnego łuku. Nagłe wcięcia o stałej porze wskazują na cień od komina, drzewa lub sąsiedniego budynku.
  3. Porównaj stringi między sobą. Jeśli instalacja ma dwa stringi o takiej samej liczbie paneli i takiej samej orientacji, ich prądy w danej chwili powinny być zbliżone. Wyraźnie niższy prąd jednego stringu oznacza problem w jego obrębie.
  4. Porównaj z instalacjami w okolicy. Jeśli znajomi z podobnymi instalacjami mają dobry dzień, a twoja produkcja jest niska, przyczyna leży w twojej instalacji.

Najczęstsze przyczyny spadku produkcji

Objaw w danychMożliwa przyczyna
Powolny spadek przez wiele miesięcyzabrudzenie paneli kurzem, pyłkami, odchodami ptaków
Wcięcie na wykresie o stałej porzezacienienie przez drzewo, komin, antenę
Jeden string z zerowym lub bardzo niskim prądemuszkodzone złącze, przewód, zadziałane zabezpieczenie DC
Falownik wyłącza się w południezbyt wysokie napięcie sieci
Brak produkcji w całym dniuwyłączone zabezpieczenie AC, awaria falownika, brak sieci
Spadek mocy w upalne dniprzegrzewanie falownika, ograniczenie mocy przez temperaturę

Warto pamiętać, że panele w upał pracują mniej wydajnie niż w chłodny słoneczny dzień. Niewielki spadek mocy latem jest więc normalny. Podobnie zimą, gdy słońce jest nisko i dzień krótki, produkcja jest kilkukrotnie mniejsza niż w czerwcu.

Kody błędów falownika

Każdy producent stosuje własne oznaczenia, dlatego kod błędu trzeba sprawdzić w instrukcji lub w aplikacji. Najczęściej spotykane komunikaty dotyczą:

  • przekroczenia napięcia lub częstotliwości sieci,
  • niskiej rezystancji izolacji po stronie DC, co może oznaczać uszkodzony przewód lub zawilgocone złącze,
  • błędów komunikacji z licznikiem lub chmurą,
  • przegrzania falownika.

Pojedynczy błąd, który znika sam, nie musi oznaczać awarii. Jeśli jednak powtarza się codziennie, należy zgłosić go instalatorowi. Błędy izolacji po stronie DC wymagają szczególnej uwagi, bo dotyczą obwodów o wysokim napięciu stałym. Prac przy przewodach i złączach paneli nie wykonuje się samodzielnie.

Ile powinna produkować instalacja

Właściciele instalacji często pytają, jaki wynik roczny jest prawidłowy. W polskich warunkach dobrze zaprojektowana instalacja skierowana na południe, z nachyleniem około 30-40 stopni i bez zacienienia, produkuje w ciągu roku zwykle około 900-1100 kWh z każdego kilowata mocy zainstalowanej. Instalacje skierowane na wschód lub zachód produkują nieco mniej, ale ich produkcja jest rozłożona bardziej równomiernie w ciągu dnia.

Rozkład produkcji w ciągu roku jest bardzo nierównomierny. Od kwietnia do sierpnia powstaje zdecydowana większość rocznej energii, a w grudniu i styczniu produkcja jest niewielka, zwłaszcza gdy panele pokrywa śnieg. Dlatego ocena instalacji na podstawie zimowych miesięcy prowadzi do błędnych wniosków.

Warto też pamiętać o naturalnej degradacji paneli. Ich moc z każdym rokiem nieznacznie spada, a producenci gwarantują zwykle określony procent mocy początkowej po 25 latach. Spadek produkcji o ułamek procenta rocznie jest więc normalny. Gwałtowna różnica rok do roku zawsze wymaga wyjaśnienia.

Co możesz zrobić samodzielnie

  • Regularnie sprawdzaj produkcję miesięczną i zapisuj ją w prostej tabeli.
  • Oglądaj panele z ziemi i usuwaj zacienienie, które pojawiło się z czasem, np. przycinając gałęzie.
  • Upewnij się, że falownik ma zapewnioną wentylację i nie jest zastawiony.
  • Po burzy sprawdź, czy falownik pracuje i czy nie zadziałały zabezpieczenia w rozdzielnicy.

Mycie paneli, pomiary stringów i przegląd złączy najlepiej zlecić firmie, która ma odpowiedni sprzęt i zabezpieczenie do pracy na dachu.

Gdy falownik trzeba wymienić

Falownik ma zwykle krótszą żywotność niż panele, dlatego w trakcie eksploatacji instalacji może wymagać wymiany. To dobry moment, żeby zastanowić się nad modelem hybrydowym, przygotowanym do współpracy z magazynem energii. Więcej o tym piszemy w artykule magazyn energii do instalacji fotowoltaicznej. Gdy problemem jest częściowe zacienienie, rozwiązaniem bywają optymalizatory, opisane w tekście optymalizatory w instalacjach fotowoltaicznych.

Falowniki sieciowe i hybrydowe w różnych mocach znajdziesz w kategorii falowniki fotowoltaiczne. Regularne zaglądanie do danych z falownika zajmuje kilka minut w miesiącu, a pozwala szybko wychwycić problem, który bez kontroli mógłby obniżać produkcję przez cały sezon.

Przeczytaj także