Jak zaplanować rynny na dachu kopertowym: narożniki i liczba rur spustowych
Dach kopertowy, czyli czterospadowy, jest bardzo popularny w domach jednorodzinnych. Nie ma szczytów, a okap biegnie wokół całego budynku. Oznacza to, że rynny trzeba poprowadzić na wszystkich czterech ścianach, a ich odcinki spotykają się w narożnikach. Źle rozplanowane orynnowanie takiego dachu objawia się przelewaniem wody w rogach, zastoinami i zaciekami na elewacji. Dobrze zaplanowane działa bez problemu przez wiele lat.
Podział orynnowania na odcinki
Na dachu kopertowym rynna tworzy zamknięty obwód wokół domu. Woda nie może jednak płynąć dookoła, bo potrzebny byłby ogromny spadek. Dlatego obwód dzieli się na kilka odcinków, z których każdy ma własny kierunek spływu i kończy się rurą spustową. Najczęściej rury spustowe umieszcza się w narożnikach budynku lub w ich pobliżu, a rynny prowadzi się od środka ściany w stronę rogów.
Taki podział ma kilka zalet:
- odcinki rynien są krótsze, więc wymagają mniejszej różnicy wysokości,
- woda z każdej połaci ma krótką drogę do rury spustowej,
- rury spustowe w narożnikach są mniej widoczne na elewacji,
- łatwiej rozplanować odprowadzenie wody na działce.
Na środku dłuższej ściany, w miejscu zmiany kierunku spadku, rynnę dzieli się złączką z dylatacją lub stosuje się dwa denka. Ten punkt jest najwyżej położonym miejscem odcinka.
Ile rur spustowych potrzeba
Liczba rur spustowych zależy od powierzchni dachu, z której zbierają wodę, i od przekroju systemu. Producenci podają tabele, ile metrów kwadratowych rzutu dachu obsłuży jedna rura danej średnicy. Orientacyjnie:
| System rynnowy | Rura spustowa | Orientacyjna powierzchnia dachu na jedną rurę |
|---|---|---|
| Rynna około 100 mm | około 75 mm | do około 50-70 m² |
| Rynna około 125 mm | około 90 mm | do około 80-110 m² |
| Rynna około 150 mm | około 110 mm | do około 130-180 m² |
Dokładne wartości zależą od producenta i nachylenia dachu, dlatego warto sprawdzić tabelę wybranego systemu. W typowym domu z dachem kopertowym o powierzchni rzutu 150-200 m² stosuje się zwykle cztery rury spustowe, po jednej w każdym narożniku. Przy większych domach dodaje się rury pośrednie. Rynny, rury spustowe i narożniki najlepiej dobrać z jednego systemu, bo elementy różnych producentów często do siebie nie pasują.
Narożniki wewnętrzne i zewnętrzne
Narożniki to najtrudniejsze miejsca orynnowania. Na dachu kopertowym spotyka się dwa rodzaje:
- Narożnik zewnętrzny na wypukłym rogu budynku. To najczęstszy przypadek na prostokątnym domu. Woda spływa z narożnika koszowego dachu, czyli z miejsca, gdzie łączą się dwie połacie.
- Narożnik wewnętrzny w miejscach, gdzie budynek ma załamanie, na przykład przy domu w kształcie litery L. Spływa tam woda z kosza dachowego, często w dużej ilości i z dużą prędkością.
W narożnikach wewnętrznych ilość wody bywa tak duża, że przy ulewie przelewa się ona przez krawędź rynny. Dlatego rurę spustową umieszcza się blisko takiego narożnika, a samą rynnę w tym miejscu warto wyposażyć w osłonę przeciwprzelewową. Narożniki mocuje się dodatkowymi hakami po obu stronach, bo to miejsca narażone na obciążenie śniegiem i lodem.
Narożniki dobiera się do kąta budynku. Standardem jest kąt 90 stopni, ale przy wykuszach, ścianach skośnych i domach o nieregularnym rzucie potrzebne są narożniki 135 stopni lub regulowane. Warto to sprawdzić przed zamówieniem, bo dopasowanie narożnika na siłę kończy się nieszczelnością. Narożnik powinien znaleźć się dokładnie pod linią narożnika dachu, tak żeby woda z koszowego połączenia połaci spływała do jego środka.
Przy montażu nie skracaj odległości haków w okolicy narożnika ponad zalecenia, ale też nie zostawiaj narożnika bez podparcia. Narożnik wiszący tylko na złączach z rynnami szybko się rozszczelnia.
Spadki i dylatacje
Spadek rynny w stronę rury spustowej wynosi zwykle około 2-5 mm na metr długości. Na dachu kopertowym z kilkoma odcinkami trzeba zadbać, żeby wszystkie końcówki rynien w narożniku znalazły się na tej samej wysokości, a środki ścian odpowiednio wyżej. Najlepiej wyznaczyć to sznurkiem na każdej ścianie osobno, zaczynając od narożników.
Na dachach kopertowych o różnej długości ścian często zdarza się, że jedna rura spustowa obsługuje odcinki z dwóch stron narożnika, a druga tylko z jednej strony. To dopuszczalne, ale trzeba sprawdzić, czy suma powierzchni dachu odprowadzanej do tej rury mieści się w wydajności systemu. Pomocny jest prosty szkic dachu z zaznaczeniem połaci i strzałkami kierunku spływu.
Rynny zmieniają długość pod wpływem temperatury. Przy systemach z PVC i stali na długich odcinkach stosuje się złączki dylatacyjne. Brak dylatacji powoduje odkształcanie się rynien latem i pęknięcia na łączeniach zimą.
Przy montażu nowego orynnowania na istniejącym dachu sprawdź też, czy pas nadrynnowy lub membrana dachowa kończą się nad rynną. Woda spływająca po membranie musi trafiać do rynny, a nie za nią na ścianę. Brak pasa nadrynnowego to częsta przyczyna zacieków na elewacji tuż pod okapem.
Odprowadzenie wody z rur spustowych
Cztery rury spustowe to cztery miejsca, w których na działkę trafia woda z dachu. Każde z nich trzeba zaplanować: podłączenie do kanalizacji deszczowej, studni chłonnej, zbiornika na deszczówkę lub drenażu. Jeśli rura spustowa kończy się kolanem przy fundamencie, woda podmywa ścianę, o czym piszemy w tekście co zrobić, gdy woda przelewa się przez rynnę i podmywa fundament. Gdy na działce nie ma kanalizacji, przydadzą się rozwiązania opisane w poradniku, jak odprowadzić wodę z rury spustowej bez kanalizacji deszczowej. Narożniki do systemów z tworzywa w różnych kątach i średnicach znajdziesz w kategorii narożniki rynnowe.
Przeczytaj także
Co zrobić, gdy woda z rynny spływa na działkę sąsiada
Woda z dachu skierowana na sąsiednią posesję to częsta przyczyna sporów.
Jak odprowadzić wodę z rury spustowej, gdy na działce nie ma kanalizacji deszczowej
Woda z dachu domu jednorodzinnego to przy ulewie setki litrów na godzinę.
Dlaczego zimna woda dochodzi zbyt długo i jak skrócić czas oczekiwania
Wielu właścicieli domów zauważa, że zimna woda płynie z kranu zdecydowanie dłużej, niż by sobie tego życzyli.