Przejdź do treści

Pręt gwintowany w instalacjach elektrycznych i hydraulicznych

aktualizacja: Piotr Wędrowiec Narzędzia i mocowania

Pręt gwintowany w instalacjach elektrycznych i hydraulicznych

Czym jest pręt gwintowany i gdzie się go stosuje

Pręt gwintowany to jeden z najbardziej wszechstronnych elementów złącznych dostępnych w hurtowniach elektryczno-hydraulicznych. Jest to metalowy pręt z gwintem na całej długości lub na jego części. Stosuje się go wszędzie tam, gdzie potrzebne jest trwałe, regulowane połączenie. Znajdziesz go w instalacjach elektrycznych, hydraulicznych, a także w budownictwie przemysłowym i mieszkaniowym.

W branży elektrycznej pręty gwintowane służą przede wszystkim do mocowania koryt kablowych, drabinek instalacyjnych oraz rozdzielni. Ich zaletą jest to, że pozwalają precyzyjnie dostosować wysokość zawieszenia do warunków panujących na miejscu montażu. Jeden pręt może mieć długość od 1 do 3 metrów. Dzięki temu montażysta może przyciąć go na odpowiedni wymiar bez konieczności zamawiania elementu na specjalne zamówienie.

W instalacjach hydraulicznych te elementy pełnią rolę wsporników pod rurociągi. Tam, gdzie rura musi być zawieszona pod stropem lub prowadzona wzdłuż ściany, pręt gwintowany stanowi podstawę całego systemu podwieszenia. Razem z obejmami i nakrętkami tworzy on stabilną konstrukcję nośną. Wytrzymuje ona ciężar wypełnionego rurociągu nawet przez wiele lat bez konieczności regulacji.

Materiałem, z którego wykonuje się te elementy, jest najczęściej stal ocynkowana lub stal nierdzewna A2 i A4. Wybór materiału zależy od środowiska pracy. W pomieszczeniach wilgotnych lub na zewnątrz budynków zaleca się stosowanie stali nierdzewnej. Wewnątrz suchych hal produkcyjnych wystarczy ocynk, który obniża koszt całej inwestycji.

Jak dobrać odpowiedni rozmiar pręta gwintowanego

Dobór właściwego wymiaru pręta zaczyna się od określenia obciążenia, jakie ma on przenosić. Każdy rozmiar gwintu ma określoną nośność. Pręt gwintowany M8 wytrzymuje przy zawieszeniu osiowym obciążenie rzędu kilkuset niutonów, natomiast M12 już kilka kiloniutonów. Warto zawsze sprawdzić kartę techniczną producenta przed podjęciem decyzji.

Jednym z popularniejszych rozmiarów w małych i średnich instalacjach jest pręt gwintowany m10. Jego średnica zewnętrzna wynosi 10 mm, a skok gwintu metrycznego to 1,5 mm. Ten wymiar dobrze sprawdza się przy mocowaniu lekkich koryt kablowych oraz wsporników pod pojedyncze rury. Łatwo go ciąć ręczną piłą do metalu lub szlifierką kątową.

Kolejnym często wybieranym wymiarem jest pręt gwintowany m8 2m. Cyfra 8 oznacza tu średnicę nominalną gwintu, a 2m to długość całego elementu wynoszącą dokładnie 2 metry. Taka długość jest standardem w wielu projektach instalacyjnych, ponieważ pasuje do typowej wysokości pomieszczeń przemysłowych mieszczącej się między 2,5 a 4 metrami. Po docięciu nie pozostaje dużo odpadu.

Przy wyborze rozmiaru warto kierować się kilkoma prostymi zasadami:

  • M8 stosuj do lekkich zawieszeń i podpór o obciążeniu do 200 N
  • M10 wybierz przy obciążeniach między 200 a 500 N
  • M12 i większe przeznacz do ciężkich rurociągów i konstrukcji wsporczych
  • Zawsze dodaj 20% zapasu nośności ze względu na drgania i zmiany temperatury

Praktyczne wskazówki dotyczące montażu i narzędzi

Przed przystąpieniem do montażu sprawdź, czy gwint na pręcie nie jest uszkodzony. Deformacja nawet kilku zwojów utrudni nakręcenie nakrętki i obniży nośność połączenia. Narzędziem pomocnym przy kontroli gwintu jest sprawdzian gwintowy dostępny w każdej dobrze wyposażonej hurtowni. Regularne używanie tego narzędzia oszczędza czas podczas montażu na wysokości.

Do cięcia prętów najlepiej używać szlifierki kątowej z tarczą do metalu. Piła ręczna daje dokładniejszy cięcie, ale wymaga więcej czasu. Po przecięciu koniecznie oczyść krawędź pilnikiem lub papierem ściernym. Zadzior na końcu pręta może uszkodzić uszczelkę w obejmie lub skaleczyć montera.

Dokręcając nakrętki, używaj klucza dynamometrycznego. Dla gwintu M8 moment dokręcania wynosi zazwyczaj od 15 do 18 Nm, a dla M10 od 25 do 30 Nm. Przekręcenie nakrętki może spowodować miejscowe uszkodzenie materiału i szybkie korozje w tym miejscu. Niedokręcenie z kolei prowadzi do luzowania się połączenia pod wpływem drgań.

Jeśli instalacja będzie pracować w środowisku agresywnym chemicznie, użyj podkładek z EPDM lub nylonu między nakrętką a podłożem. Tworzą one barierę izolującą metal od substancji powodujących korozję. Warto też zastosować płyn zabezpieczający gwint, który zapobiega trwałemu zapieczeniu nakrętki, co mogłoby utrudnić przyszły demontaż.

Gdzie kupić dobrej jakości pręty gwintowane i na co uważać

Wybierając dostawcę, zwróć uwagę na certyfikaty jakości towaru. Norma EN ISO 898-1 określa klasy wytrzymałości dla śrub i prętów gwintowanych ze stali węglowej. Klasa 4.6 wystarczy do typowych instalacji, natomiast klasa 8.8 jest stosowana tam, gdzie obciążenia są zmienne lub udarowe. Na każdym pręcie dobrego producenta powinna znajdować się cecha identyfikacyjna.

Hurtownie elektryczno-hydrauliczne oferują pręty w pakietach po 10 lub 50 sztuk. Zakup większej ilości obniża cenę jednostkową nawet o 30%. Warto więc planować zapotrzebowanie z wyprzedzeniem i zamawiać większe partie. Magazynowanie prętów nie jest skomplikowane, wystarczy suche i przewiewne miejsce, aby metal nie rdzewieł.

Dla popularnych wymiarów dostępne są dedykowane strony produktowe ułatwiające dobór. Przykładowo, szczegółowe informacje techniczne o konkretnym produkcie znajdziesz pod adresem strony opisującej pręt gwintowany m10. Podobnie szczegółowe dane dla odmiany ze stali nierdzewnej znajdziesz, wchodząc na kartę opisującą pręt gwintowany m8 2m od producenta OBO Bettermann. Korzystanie z takich źródeł przed zakupem pozwala uniknąć błędów na etapie projektowania.

Pamiętaj, że najtańszy element w katalogu nie zawsze oznacza najlepszą inwestycję. Pręt niskiej jakości może wymagać wymiany już po 2 latach eksploatacji w wilgotnym środowisku. Dobry, certyfikowany produkt ze stali nierdzewnej A2 służy bez zastrzeżeń przez ponad 20 lat. Koszt materiału stanowi zazwyczaj niewielką część całkowitego kosztu robocizny, więc warto wybrać element pewny i sprawdzony.

Przeczytaj także