Rury PP zgrzewane i rury wielowarstwowe zaciskane mają w instalacji wodnej różne mocne strony
260 stopni Celsjusza na zgrzewarce i kilka do kilkunastu sekund grzania wystarczy, żeby rura i kształtka z polipropylenu stały się jednym elementem, dlatego instalacje PP są tanie i bardzo szczelne, ale wymagają miejsca na zgrzewarkę i kontroli rozszerzalności. Rury wielowarstwowe łączy się na zimno, narzędziem do zaciskania, co ułatwia pracę w ciasnych bruzdach i przy podejściach, za to same kształtki są droższe.
Wybór między tymi systemami rzadko jest kwestią mody. Zależy od tego, gdzie przebiega instalacja, czy rury będą odkryte, czy schowane w ścianie, jak dużo jest zmian kierunku i kto będzie montował. Często najlepszy efekt daje połączenie obu rozwiązań: PP w pionach i w kotłowni, rury wielowarstwowe w podejściach do baterii.
Jak powstaje połączenie zgrzewane
Zgrzewanie polifuzyjne polega na jednoczesnym nagrzaniu końca rury i wnętrza kształtki na kolbach zgrzewarki, a następnie wsunięciu rury w kształtkę bez obracania. Tworzywo z obu elementów stapia się i po ostygnięciu tworzy jednolity materiał. Czas grzania rośnie ze średnicą: dla rury 20 mm to zwykle kilka sekund, dla 40 mm kilkanaście. Producenci podają dokładne czasy w tabelach, a zgrzewarka musi osiągnąć temperaturę roboczą przed pierwszym połączeniem.
Najczęstsze błędy to brudne lub tłuste końce rur, zbyt długie grzanie, które powoduje zwężenie przekroju wypływką, oraz poprawianie położenia kształtki po wsunięciu. W rurach stabilizowanych aluminium trzeba też zdjąć warstwę zewnętrzną specjalnym strugiem, inaczej połączenie będzie nieszczelne. W stołecznych hurtowniach często pada pytanie o kształtki pp warszawa, ale ważniejsze od miejsca zakupu jest to, żeby kształtki i rury pochodziły z jednego systemu, z tego samego typu polipropylenu.
Rozszerzalność cieplna i rury stabilizowane
Polipropylen wydłuża się pod wpływem temperatury znacznie bardziej niż metal. Zwykła rura PP-R rozgrzana od 10 do 60 stopni wydłuży się na każdym metrze o kilka milimetrów. Na długim odcinku ciepłej wody to kilka centymetrów, które muszą gdzieś się podziać. Bez kompensacji rura wygina się między uchwytami, pęka tynk albo puszczają połączenia przy armaturze. Dlatego do ciepłej wody i ogrzewania stosuje się rury stabilizowane wkładką aluminiową lub włóknem szklanym, a na długich odcinkach przewiduje się kompensatory lub ramiona kompensacyjne i punkty stałe.
| Cecha | System PP zgrzewany | System wielowarstwowy zaciskany |
|---|---|---|
| Sposób łączenia | Zgrzewanie w 260 stopniach | Zaciskanie narzędziem na zimno |
| Rozszerzalność cieplna | Duża w rurach jednorodnych, mniejsza w stabilizowanych | Niewielka dzięki warstwie aluminium |
| Gięcie rury | Praktycznie niemożliwe, każda zmiana kierunku to kształtka | Możliwe ręcznie lub sprężyną, mniej kształtek |
| Koszt kształtek | Niski | Wyraźnie wyższy |
| Narzędzia | Zgrzewarka, obcinak, ewentualnie strug | Obcinak, kalibrator, zaciskarka z odpowiednimi szczękami |
| Typowe miejsce | Piony, kotłownie, odkryte trasy | Podejścia w ścianach, posadzkach, zabudowach |
Rury wielowarstwowe łączone na zimno
Rura wielowarstwowa ma warstwę aluminium między dwiema warstwami tworzywa. Aluminium nadaje jej sztywność, ogranicza rozszerzalność i stanowi barierę dla tlenu, więc nadaje się zarówno do wody, jak i do ogrzewania. Rurę można wygiąć, co pozwala poprowadzić podejście do baterii bez kolanek. Połączenia wykonuje się kształtkami, które zaciska się narzędziem o określonym profilu szczęk. Przykładem takiego systemu jest kan ultraline, przeznaczony do instalacji wody i centralnego ogrzewania.
Przy montażu kluczowe jest prostopadłe obcięcie rury, skalibrowanie i sfazowanie jej wnętrza oraz pełne wsunięcie w kształtkę, co kontroluje się przez okienko lub znacznik. Szczęki zaciskarki muszą odpowiadać systemowi producenta. Zaciśnięcie kształtki niepasującym profilem może dać połączenie, które wytrzyma próbę ciśnienia, a rozszczelni się po kilku latach cykli grzania i chłodzenia.
Czego nie mieszać przy rozbudowie instalacji
Przy remoncie często dokłada się nowe odcinki do istniejącej instalacji. Warto wtedy pamiętać o kilku zasadach:
- rury i kształtki PP najlepiej brać z jednego systemu, bo producenci udzielają gwarancji tylko na własne połączenia,
- przejście z PP na rurę wielowarstwową lub stalową wykonuje się kształtką przejściową z gwintem metalowym, a nie zgrzewaniem czy klejeniem,
- kształtek zaciskanych nie łączy się z rurami innego producenta, nawet jeśli średnica się zgadza,
- odcinków PP nie prowadzi się tuż przy przewodach kominowych i innych źródłach wysokiej temperatury.
Kto rozbudowuje instalację wykonaną w konkretnym systemie, powinien szukać kształtek od tego samego producenta. W przypadku popularnych systemów polipropylenowych są one dostępne pod hasłem kształtki pp z dopiskiem nazwy systemu. Oznaczenie systemu zwykle widnieje na samej rurze, co ułatwia dobór po latach.
Najczęstsze pytania
Czy rury PP nadają się do centralnego ogrzewania?
Tak, ale tylko rury stabilizowane, przeznaczone przez producenta do wyższych temperatur, z kompensacją wydłużeń. Przy kotłach na paliwo stałe, gdzie temperatura może gwałtownie wzrosnąć, bezpieczniej zastosować metal przy samym kotle.
Przeczytaj także
Rury drenarskie w odwodnieniu budynku: dobór i układanie
Drenaż to system odprowadzania nadmiaru wody z gruntu.
Jak wybrać i zamontować wodomierz w instalacji wodnej
Wodomierze to urządzenia służące do pomiaru objętości wody przepływającej przez instalację.
Co oznacza syczenie w rurze i kiedy naprawdę trzeba wzywać hydraulika
Słyszałeś kiedyś dziwne syczenie w rurach swojego domu i zastanawiałeś się, co to oznacza?