Przejdź do treści

Źle umieszczony czujnik temperatury potrafi rozregulować całe ogrzewanie domu

Piotr Wędrowiec Ogrzewanie i pompy ciepła

Pokój z grzejnikiem pod oknem - miejsce, w którym położenie czujnika temperatury decyduje o pracy ogrzewania

Czujnik temperatury, który mierzy coś innego niż powinien, sprawia, że nawet najlepiej dobrany kocioł, pompa ciepła czy zawór termostatyczny pracują źle. Najczęstsze błędy to czujnik zewnętrzny w słońcu, głowica termostatyczna zasłonięta zasłoną i czujnik zasobnika luźno włożony w tuleję bez kontaktu z jej ścianką.

Automatyka grzewcza nie widzi pomieszczeń ani pogody. Widzi tylko liczby, które podają jej czujniki. Jeśli czujnik zewnętrzny pokazuje 15 stopni, bo grzeje go południowe słońce, sterownik obniża temperaturę wody w grzejnikach, a w pokojach od północy robi się chłodno. Jeśli głowica termostatyczna mierzy temperaturę ciepłego powietrza uwięzionego za zasłoną, zamyka zawór, zanim pokój się nagrzeje. Dlatego zanim zacznie się zmieniać krzywą grzewczą, wymieniać pompę obiegową czy reklamować kocioł, warto sprawdzić, gdzie i jak zamontowane są czujniki.

Czujnik zewnętrzny i krzywa grzewcza

Większość nowoczesnych kotłów kondensacyjnych i pomp ciepła pracuje w trybie pogodowym. Sterownik dobiera temperaturę zasilania grzejników lub podłogówki do temperatury na zewnątrz według krzywej grzewczej. Gdy na dworze jest mróz, woda w instalacji jest cieplejsza, gdy robi się łagodniej, sterownik ją obniża. To oszczędza energię i poprawia komfort, ale tylko pod warunkiem, że czujnik zewnętrzny podaje prawdziwą temperaturę powietrza, a nie temperaturę rozgrzanego muru.

Przy montażu czujnika zewnętrznego obowiązuje kilka prostych zasad:

  • ściana północna lub północno-zachodnia, na którą nie pada bezpośrednie słońce,
  • wysokość mniej więcej od 2 do 2,5 metra nad terenem, poza zasięgiem dzieci i śniegu odgarnianego spod ściany,
  • z dala od okien, drzwi, kratek wentylacyjnych, wylotu spalin i jednostki zewnętrznej pompy ciepła,
  • nie pod okapem balkonu ani w zabudowanej wnęce, gdzie powietrze stoi i jest cieplejsze,
  • przewód wprowadzony od dołu, żeby woda nie spływała do obudowy czujnika.

Czujnik zewnętrzny musi być zgodny ze sterownikiem. Producenci kotłów stosują różne elementy pomiarowe i różne sposoby komunikacji, więc zamiennik innej marki zwykle nie zadziała. Właściciele kotłów jednego z popularnych producentów szukają na przykład modelu opisanego jako czujnik temperatury zewnętrznej vaillant z odbiornikiem sygnału daty i czasu, który oprócz pomiaru temperatury synchronizuje zegar regulatora. Dzięki temu programy dzienne i nocne nie rozjeżdżają się po zmianie czasu.

Po przeniesieniu czujnika w lepsze miejsce warto obserwować dom przez tydzień czy dwa, zanim zacznie się zmieniać nachylenie krzywej. Często okazuje się, że krzywa była od początku dobrze ustawiona, a problemem był wyłącznie pomiar.

Grzejnik za zasłoną i głowica ze zdalnym czujnikiem

Zwykła głowica termostatyczna ma czujnik wbudowany w samą głowicę, która siedzi przy zaworze grzejnika. Mierzy więc temperaturę powietrza tuż obok gorącego grzejnika. Gdy grzejnik jest otwarty na pokój, to rozwiązanie działa dobrze. Problem zaczyna się wtedy, gdy grzejnik stoi pod parapetem zasłoniętym długą zasłoną, w zabudowie meblowej, za ozdobną osłoną albo we wnęce. Ciepłe powietrze gromadzi się wokół głowicy, ta szybko uznaje, że jest już ciepło, i przymyka zawór, choć w pokoju jest wyraźnie chłodniej.

Rozwiązaniem jest głowica, której czujnik umieszcza się poza strefą ciepłego powietrza. Czujnik połączony jest z głowicą cienką kapilarą o długości zwykle kilku metrów, prowadzoną po ścianie lub listwie. Taki element można znaleźć jako głowica termostatyczna z czujnikiem temperatury zdalnym na pięciometrowej kapilarze. Czujnik montuje się na ścianie w miejscu, gdzie temperatura odpowiada odczuciom domowników: na wysokości około 1,5 metra, nie na ścianie zewnętrznej, nie w słońcu i nie obok telewizora czy lodówki.

Montując taką głowicę, trzeba uważać na kapilarę. Nie wolno jej załamywać ani skracać, bo to rurka wypełniona czynnikiem, a uszkodzenie oznacza wymianę całej głowicy. Nadmiar kapilary zwija się luźno w kółko i chowa za grzejnikiem lub w listwie.

Czujniki w kotłowni, zasobniku i buforze

W kotłowni pracuje zwykle kilka czujników: w zasobniku ciepłej wody, w buforze, na zasilaniu i powrocie obiegów, czasem na kolektorze słonecznym. To od nich zależy, kiedy kocioł zacznie grzać wodę, kiedy włączy się pompa obiegu solarnego i kiedy zawór mieszający doda zimnej wody do podłogówki. Wiele z nich to czujniki o konstrukcji podobnej do tych stosowanych w przemyśle: element rezystancyjny lub termistor zamknięty w metalowej osłonie z przewodem.

Przy wymianie lub dokładaniu czujnika trzeba sprawdzić, jakiego elementu pomiarowego oczekuje sterownik. Popularne są czujniki rezystancyjne typu Pt1000 oraz termistory NTC o różnych wartościach nominalnych. Czujnik niewłaściwego typu pokaże temperaturę zawyżoną lub zaniżoną nawet o kilkanaście stopni, a sterownik nie zgłosi żadnego błędu. Szeroki wybór elementów w różnych wykonaniach można znaleźć w grupie opisanej jako czujniki temperatury przemysłowe, gdzie oprócz typu elementu podaje się zakres pomiarowy, długość osłony i rodzaj przewodu.

Równie ważny jak typ czujnika jest sposób jego osadzenia:

  1. Czujnik zanurzeniowy wkłada się do tulei zasobnika lub bufora na całą głębokość, aż do dna.
  2. Szczelinę między czujnikiem a tuleją wypełnia się pastą termoprzewodzącą, bo powietrze działa jak izolacja.
  3. Przewód czujnika mocuje się tak, żeby nie wysunął go ciężar kabla ani przypadkowe pociągnięcie.
  4. Czujnik przylgowy na rurze dociska się opaską do oczyszczonej powierzchni i przykrywa otuliną.
  5. Przewody czujników prowadzi się z dala od przewodów zasilających pompy i grzałki, żeby ograniczyć zakłócenia.

Po montażu warto porównać odczyt czujnika z niezależnym termometrem, na przykład przykładanym do rury w tym samym miejscu. Różnica jednego czy dwóch stopni jest normalna. Różnica dziesięciu stopni oznacza zły typ czujnika, uszkodzony przewód albo czujnik, który wysunął się z tulei. W takim przypadku nie ma sensu poprawiać nastaw sterownika, dopóki nie zostanie usunięta przyczyna błędnego pomiaru.

Przeczytaj także