Czy zasilacz do taśm LED i automatyki można zamontować w rozdzielnicy
Tak, zasilacz do taśm LED, sterowników i automatyki można, a często nawet warto zamontować w rozdzielnicy, pod warunkiem że jest to model modułowy na szynę DIN, ma zapas mocy i miejsce na oddawanie ciepła. Trzeba też zadbać o osobne zabezpieczenie i o to, żeby przewody niskonapięciowe nie mieszały się z przewodami 230 V.
W wielu domach zasilacze do oświetlenia LED lądują tam, gdzie akurat jest miejsce: w suficie podwieszanym, za listwą, w szafce kuchennej. Działają, dopóki się nie zepsują. Wtedy trzeba rozkręcać sufit, szukać puszki i zgadywać, który z kilku identycznych zasilaczy przestał pracować. Rozdzielnica rozwiązuje ten problem, bo wszystkie zasilacze są w jednym, dostępnym miejscu, opisane i chronione.
Dlaczego rozdzielnica, a nie sufit podwieszany
Zasilacz w zamkniętej przestrzeni sufitu pracuje w wysokiej temperaturze, zwłaszcza obok opraw i nad oknem nasłonecznionym latem. Ciepło skraca życie kondensatorów elektrolitycznych, które są najsłabszym ogniwem każdego zasilacza. W rozdzielnicy warunki są stabilniejsze, a wymiana zajmuje kilka minut. Dodatkowo z jednego miejsca można zasilić sterowniki oświetlenia, moduły automatyki, dzwonek, czujniki alarmowe i router, co porządkuje całą instalację niskonapięciową.
W sklepach i w rozmowach z elektrykami zasilacz nadal bywa nazywany po staremu transformatorem. Szukając modułowego modelu, wiele osób wpisuje więc transformator impulsowy (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Rozdzielnice-i-obudowy/Wyposazenie-i-akcesoria/Zasilacze-impulsowe), choć technicznie chodzi o zasilacz impulsowy z wyjściem napięcia stałego, zwykle 12 lub 24 V. Klasyczny transformator daje napięcie przemienne i do taśm LED się nie nadaje.
Jak dobrać moc i napięcie
Moc zasilacza dobiera się do sumy mocy podłączonych odbiorników z zapasem około 20-30 procent. Zasilacz pracujący stale na granicy obciążenia nagrzewa się mocniej i szybciej się zużywa. Przy taśmach LED trzeba policzyć moc na metr pomnożoną przez długość, a przy sterownikach i modułach automatyki dodać ich pobór, który podaje producent.
Przy dłuższych odcinkach taśm lepiej wybierać zasilanie 24 V niż 12 V. Przy tej samej mocy prąd jest dwa razy mniejszy, więc spadki napięcia na przewodach są mniejsze, a koniec taśmy nie świeci słabiej niż początek. Odległość między rozdzielnicą a taśmą też ma znaczenie: przy kilkunastu metrach przewodu trzeba dobrać jego przekrój tak, żeby spadek napięcia nie przekroczył kilku procent.
Miejsce i ciepło w obudowie
Zasilacz modułowy zajmuje zwykle od dwóch do sześciu modułów szerokości, zależnie od mocy. Planując rozdzielnicę, warto zostawić na niego osobny rząd albo przynajmniej wolną przestrzeń nad nim i pod nim, bo ciepło uchodzi przez szczeliny w obudowie. Kilka zasilaczy ustawionych ciasno obok siebie i obok styczników potrafi podnieść temperaturę w rozdzielnicy na tyle, że zaczyna to szkodzić innym aparatom.
Dobrą praktyką jest umieszczenie zasilaczy w górnej części rozdzielnicy, z dala od wyłączników różnicowoprądowych, i dobranie obudowy z zapasem modułów. Przy większej liczbie zasilaczy lepiej przewidzieć osobną małą rozdzielnicę niskonapięciową obok głównej.
Osobne zabezpieczenie i prąd rozruchu
Każdy zasilacz albo grupa zasilaczy powinna mieć własny wyłącznik nadprądowy po stronie 230 V. Zasilacze impulsowe w chwili włączenia pobierają krótki, ale duży prąd ładowania kondensatorów. Kilka zasilaczy włączanych jednocześnie potrafi wyzwolić wyłącznik o charakterystyce B, dlatego przy większej mocy często stosuje się charakterystykę C albo rozdziela zasilacze na kilka obwodów. Wartość prądu rozruchowego podaje karta katalogowa zasilacza.
Wprowadzenie przewodów niskonapięciowych
Przewody 12 lub 24 V to obwody bardzo niskiego napięcia, które powinny być prowadzone oddzielnie od przewodów sieciowych. W rozdzielnicy warto wydzielić dla nich osobną listwę zaciskową i osobne korytko. Przy wprowadzaniu przewodów do obudowy trzeba pamiętać o kilku zasadach:
- każdy przewód wchodzi przez dławik lub przepust, a nie przez wyłamany otwór z ostrymi krawędziami,
- przewody niskonapięciowe są wyraźnie opisane, najlepiej z numerem obwodu i miejscem docelowym,
- nie łączy się zacisków 24 V i 230 V na jednej listwie,
- w obudowie natynkowej w garażu czy kotłowni otwory uszczelnia się, żeby nie wchodził kurz i wilgoć.
Do uszczelnienia przejść w obudowach z tworzywa stosuje się przepusty, które sprzedawcy często opisują jako dławiki gumowe (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Rozdzielnice-i-obudowy/Wyposazenie-i-akcesoria/Dlawice-gumowe). Nacina się je na średnicę przewodu, dzięki czemu otwór pozostaje szczelny, a izolacja nie ociera się o krawędź obudowy.
Drzwiczki i dostęp do rozdzielnicy
Rozdzielnica z zasilaczami powinna dać się otworzyć bez narzędzi, ale nie powinna być dostępna dla dzieci. Pękniętych lub zgubionych drzwiczek nie warto zastępować kartonem czy taśmą. Producenci obudów oferują wymienne elementy, a w katalogach łatwo je znaleźć pod nazwą drzwiczki do rozdzielni elektrycznej (onninen.pl/produkty/Elektrotechnika/Rozdzielnice-i-obudowy/Wyposazenie-i-akcesoria/Drzwi-do-rozdzielnic), często w wersji z zamkiem lub z przezroczystą szybą, przez którą widać diody pracy zasilaczy bez otwierania obudowy. Na wewnętrznej stronie drzwiczek warto przykleić opis obwodów, także niskonapięciowych.
Najczęstsze pytania
Czy zasilacz w rozdzielnicy wymaga wentylatora?
Zwykle nie. Wystarczy zapas mocy i wolna przestrzeń wokół zasilacza. Wentylacji wymagają dopiero rozdzielnice z wieloma zasilaczami dużej mocy.
Czy jeden duży zasilacz jest lepszy niż kilka małych?
Kilka mniejszych daje większą niezawodność, bo awaria jednego nie wyłącza całego oświetlenia. Jeden duży jest prostszy w montażu, ale stanowi pojedynczy punkt awarii.
Czy zasilacz może zasilać jednocześnie taśmy LED i sterownik alarmu?
Technicznie tak, ale lepiej je rozdzielić. Zakłócenia i przeciążenie w obwodzie oświetlenia nie powinny wpływać na pracę systemu alarmowego.
Przeczytaj także
Kiedy warto dołożyć wyzwalacz wzrostowy do wyłącznika głównego w domu
Wyzwalacz wzrostowy pozwala wyłączyć prąd w całym budynku przyciskiem przy drzwiach albo sygnałem z czujnika.
Jak dobrać materiał na zwody i przewody odprowadzające instalacji odgromowej domu
Instalacja odgromowa wytrzyma dziesiątki lat tylko wtedy, gdy zwody…
Jak zabezpieczyć gniazda elektryczne przed dziećmi i jakie osłony wybrać
Każdy rodzic wie, że dom pełen odkrywającego świat małego dziecka to miejsce…