Przejdź do treści

Dlaczego pompa obiegowa centralnego ogrzewania hałasuje i jak to usunąć

Piotr Wędrowiec Zawory, pompy i ciśnienie

Żeliwny grzejnik z głowicą termostatyczną - hałas pompy obiegowej w instalacji c.o.

Pompa obiegowa w instalacji centralnego ogrzewania powinna pracować niemal bezgłośnie. Przy przyłożeniu ucha słychać delikatny szum silnika, ale w sąsiednim pomieszczeniu nie powinno być jej słychać wcale. Jeśli z kotłowni dochodzi bulgotanie, szum przepływającej wody, terkotanie albo metaliczne stukanie, coś jest nie tak. Hałas to nie tylko kwestia komfortu. Często oznacza, że pompa pracuje w złych warunkach, a to skraca jej żywotność i pogarsza ogrzewanie domu.

W tym poradniku wyjaśniamy, jakie są najczęstsze przyczyny hałasu pompy obiegowej, jak je rozpoznać po rodzaju dźwięku i co można zrobić samodzielnie.

Rozpoznaj dźwięk

Rodzaj hałasu sporo mówi o jego przyczynie:

DźwiękNajczęstsza przyczyna
Bulgotanie, chlupotaniepowietrze w pompie lub w instalacji
Szum i świst w rurach i grzejnikachzbyt wysoki bieg pompy, za duży przepływ
Terkotanie, grzechotaniezanieczyszczenia w wirniku, kawitacja przy niskim ciśnieniu
Metaliczne stukanie, wycie narastające z czasemzużyte łożyska lub uszkodzony wirnik
Buczenie bez obrotówzablokowany wirnik po przerwie letniej

Powietrze w pompie i instalacji

To najczęstsza przyczyna, zwłaszcza na początku sezonu grzewczego i po uzupełnianiu wody w instalacji. Powietrze gromadzi się w najwyższych punktach i w korpusie pompy. Objawy to bulgotanie, nierównomierne grzanie i chłodne górne części grzejników.

  1. Sprawdź ciśnienie na manometrze kotła lub instalacji. W domach jednorodzinnych zwykle wynosi ono około 1,5 bara przy zimnej instalacji, dokładną wartość podaje instalator lub producent kotła.
  2. Odpowietrz grzejniki, zaczynając od najniżej położonych, a kończąc na najwyżej.
  3. Jeśli pompa ma śrubę odpowietrzającą na czole silnika, przy wyłączonej pompie odkręć ją ostrożnie o pół obrotu, aż wypłynie woda bez pęcherzyków. Podłóż szmatkę, bo wypływa gorąca woda.
  4. Wiele nowoczesnych pomp elektronicznych ma funkcję automatycznego odpowietrzania. Uruchamia się ją przyciskiem zgodnie z instrukcją.
  5. Po odpowietrzeniu uzupełnij ciśnienie do właściwej wartości.

Jeśli powietrze pojawia się stale, warto sprawdzić działanie automatycznych odpowietrzników i naczynia wzbiorczego. O odpowietrznikach piszemy w artykule odpowietrzniki automatyczne z zaworami odcinającymi.

Zbyt wysoki bieg lub zły tryb pracy

Starsze pompy mają przełącznik trzech biegów. Ustawienie najwyższego biegu na wszelki wypadek to częsty błąd. Woda płynie wtedy zbyt szybko, szumi w zaworach termostatycznych i w grzejnikach, a pompa zużywa więcej energii. Nowoczesne pompy elektroniczne pracują w trybie stałego lub proporcjonalnego ciśnienia i same dostosowują obroty do potrzeb instalacji.

  • W pompie z biegami spróbuj ustawić niższy bieg i obserwuj przez kilka dni, czy wszystkie grzejniki nadal się nagrzewają.
  • W pompie elektronicznej w typowym domu z zaworami termostatycznymi zwykle zalecany jest tryb proporcjonalnego ciśnienia. Wysokość podnoszenia dobiera się do wielkości instalacji.
  • Jeśli po zmniejszeniu przepływu część grzejników przestaje grzać, problemem jest zwykle brak równoważenia hydraulicznego, a nie zbyt słaba pompa.

Zanieczyszczenia i kawitacja

W starszych instalacjach z rurami stalowymi i grzejnikami żeliwnymi krąży szlam i magnetyt. Drobiny osiadają w pompie, ocierają się o wirnik i powodują terkotanie. Pomaga przepłukanie instalacji i montaż filtra magnetycznego przed pompą lub na powrocie do kotła.

Kawitacja to powstawanie pęcherzyków pary w miejscu, gdzie ciśnienie spada poniżej ciśnienia wrzenia wody. Słychać ją jako grzechotanie, jakby w pompie przesypywał się żwir. Występuje przy zbyt niskim ciśnieniu w instalacji i wysokiej temperaturze wody. Rozwiązaniem jest przywrócenie właściwego ciśnienia i sprawdzenie naczynia wzbiorczego.

Zablokowany wirnik i zużyte łożyska

Po kilku miesiącach przerwy letniej wirnik pompy może się zablokować osadem. Pompa wtedy buczy, ale nie pompuje. Wiele pomp elektronicznych ma funkcję automatycznego odblokowania, a w starszych można spróbować obrócić wał śrubokrętem przez otwór pod śrubą odpowietrzającą. Żeby uniknąć tego problemu, warto w sezonie letnim co jakiś czas uruchamiać pompę na kilka minut. Wiele sterowników kotłów robi to automatycznie.

Jeśli hałas jest metaliczny, narasta z tygodnia na tydzień i nie zmienia się po odpowietrzeniu i zmianie biegu, przyczyną są najpewniej zużyte łożyska. Naprawa jest zwykle nieopłacalna, a pompę wymienia się na nową. Przy wymianie warto wybrać pompę elektroniczną o wysokiej sprawności, dobraną do wysokości podnoszenia i przepływu w instalacji.

Montaż pompy a hałas

Część problemów z hałasem wynika z samego montażu. Pompa z mokrym wirnikiem powinna być zamontowana tak, żeby wał silnika był ustawiony poziomo. Pompa zamontowana wałem pionowo w górę gorzej się odpowietrza i szybciej zużywa łożyska. Skrzynka zaciskowa nie może znajdować się pod spodem, bo w razie wycieku woda dostanie się do elektroniki. Większość korpusów pozwala obrócić głowicę silnika o 90 stopni, żeby dopasować jej położenie do kierunku rur.

Znaczenie ma też miejsce w instalacji. Pompa umieszczona tuż za zaworem, kolanem lub w najwyższym punkcie instalacji jest bardziej narażona na zapowietrzanie i kawitację. Przed pompą i za nią warto mieć zawory odcinające ze śrubunkami, które pozwolą wymienić ją bez spuszczania wody z całego układu. Pompa przykręcona bezpośrednio do lekkiej ściany działowej może przenosić drgania na konstrukcję budynku. W takim przypadku pomaga mocowanie rur na obejmach z wkładką gumową.

Jeśli pompa była wymieniana, a hałas pojawił się zaraz po wymianie, warto sprawdzić, czy kierunek przepływu oznaczony strzałką na korpusie zgadza się z kierunkiem obiegu w instalacji.

Inne źródła hałasu w instalacji

Nie każdy dźwięk z kotłowni pochodzi z pompy. Trzaski w grzejnikach przy nagrzewaniu wynikają zwykle z rozszerzalności cieplnej rur, a szum w zaworach termostatycznych z dużej różnicy ciśnień. O tych problemach piszemy w tekście dlaczego piece i kaloryfery trzaskają. Gdy zaś pompa pracuje cicho, ale grzejniki pozostają zimne, warto zajrzeć do artykułu co zrobić, gdy kaloryfery są zimne mimo że kocioł pracuje.

Pompy obiegowe i cyrkulacyjne w różnych wysokościach podnoszenia znajdziesz w kategorii pompy obiegowe do centralnego ogrzewania. Wymianę pompy w instalacji z kotłem gazowym najlepiej zlecić serwisowi, bo w wielu kotłach pompa jest elementem fabrycznego zespołu hydraulicznego.

Przeczytaj także