Przejdź do treści

Odpowietrzniki automatyczne z zaworami odcinającymi w instalacjach hydraulicznych

aktualizacja: Piotr Wędrowiec Zawory, pompy i ciśnienie

Odpowietrzniki automatyczne z zaworami odcinającymi w instalacjach hydraulicznych

Czym są odpowietrzniki automatyczne i dlaczego warto je stosować

Powietrze w instalacji hydraulicznej to jeden z najczęstszych problemów, z którymi borykają się instalatorzy i użytkownicy systemów grzewczych. Jego obecność powoduje charakterystyczne bulgotanie, nierównomierne nagrzewanie grzejników oraz spadek efektywności całego układu. W skrajnych przypadkach nagromadzony gaz może doprowadzić do korozji rur i uszkodzenia pomp obiegowych. Dlatego właśnie odpowietrzniki automatyczne z zaworami odcinającymi stały się standardowym elementem nowoczesnych instalacji. Ich zadaniem jest ciągłe, samoczynne usuwanie powietrza bez konieczności ingerencji użytkownika.

Zasada działania odpowietrznika automatycznego opiera się na pływaku umieszczonym wewnątrz korpusu urządzenia. Gdy w komorze gromadzi się powietrze, poziom cieczy opada i pływak otwiera zawór odpowietrzający. Gaz ucieka na zewnątrz, ciecz wraca na właściwy poziom, a zawór zamyka się automatycznie. Cały ten cykl trwa zaledwie kilka sekund. Dzięki temu instalacja pracuje bez przerwy i nie wymaga ręcznego odpowietrzania co kilka tygodni.

Zawory odcinające zintegrowane z odpowietrznikami pełnią dodatkową funkcję ochronną. Pozwalają odciąć odpowietrznik od instalacji bez konieczności opróżniania całego układu. To ogromne ułatwienie podczas konserwacji lub wymiany urządzenia. W praktyce oznacza to oszczędność czasu i wody, a także zmniejszenie ryzyka zalania pomieszczenia podczas serwisu. Instalator może wymienić element w ciągu kilku minut, nie przerywając pracy całego systemu.

Rynek oferuje urządzenia w różnych rozmiarach i materiałach. Najpopularniejsze przyłącza mają średnice DN10, DN15 oraz DN20. Korpusy wykonuje się z mosiądzu, tworzywa sztucznego lub stali nierdzewnej. Każdy materiał ma swoje zastosowanie i ograniczenia, które warto poznać przed zakupem. Dobór odpowiedniego modelu zależy od parametrów instalacji, rodzaju czynnika roboczego i agresywności środowiska pracy.

Kiedy stosować zawory odpowietrzające nierdzewne

Stal nierdzewna to materiał, który przez wiele lat był zarezerwowany głównie dla przemysłu spożywczego i farmaceutycznego. Dziś coraz częściej pojawia się w instalacjach budowlanych, szczególnie tam, gdzie medium robocze wykazuje podwyższoną agresywność chemiczną. Zawory odpowietrzające nierdzewne znalazły swoje miejsce w instalacjach solarnych, systemach chłodzenia oraz sieciach z wodą zdemineralizowaną. W tych zastosowaniach mosiądz lub żeliwo mogłyby ulec korozji w ciągu zaledwie kilku miesięcy.

Temperatura pracy to kolejny czynnik przemawiający za wyborem elementów ze stali nierdzewnej. Standardowe odpowietrzniki mosiężne pracują zazwyczaj do temperatury 110 stopni Celsjusza. Modele ze stali nierdzewnej wytrzymują nawet 150 stopni Celsjusza i ciśnienie robocze do 10 bar. Takie parametry otwierają możliwość stosowania ich w instalacjach parowych małej mocy oraz w układach grzewczych wysokotemperaturowych. Trwałość tych elementów wynosi często ponad 20 lat przy prawidłowej eksploatacji.

Przykładem praktycznego zastosowania jest instalacja solarna na dachu budynku wielorodzinnego. Glikol propylenowy używany jako czynnik roboczy w kolektorach słonecznych jest agresywny dla wielu metali. Zawory odpowietrzające nierdzewne (onninen.pl/produkt/ZETKAMA-Zawor-odpowietrzajacy-DN25-FIG-918-plywak-stal-nierdzewna-EPDM-dysza-mosiezna-wykonanie-918A025C06,215774) sprawdzają się w takich warunkach doskonale. Ich odporność na działanie glikolu i wysokich temperatur zapewnia bezawaryjną pracę przez wiele sezonów. Wybierając ten materiał, inwestujesz raz i nie wracasz do tematu przez lata.

Warto też zwrócić uwagę na uszczelnienia stosowane w tych urządzeniach. Producenci nierdzewnych odpowietrzników często stosują uszczelki EPDM, które zachowują elastyczność w zakresie od minus 40 do plus 150 stopni Celsjusza. Takie połączenie materiałów gwarantuje szczelność i niezawodność nawet w trudnych warunkach. Nie bez znaczenia jest też estetyka. W widocznych instalacjach technicznych stal nierdzewna prezentuje się znacznie lepiej niż mosiądz czy tworzywo.

Jak prawidłowo dobrać i zamontować odpowietrznik w instalacji

Przed zakupem odpowietrznika warto zebrać kilka podstawowych informacji o instalacji. Należy znać maksymalne ciśnienie robocze, temperaturę medium oraz rodzaj czynnika przepływającego przez rury. Ważna jest też średnica rury, na której będzie montowany element. Odpowietrzniki automatyczne z zaworami odcinającymi (onninen.pl/produkty/Ogrzewanie/Urzadzenia-kontrolne-i-zabezpieczajace/Odpowietrzniki-automatyczne) dostępne są w szerokiej gamie rozmiarów i warto wybrać model dopasowany do konkretnego układu. Zbyt mały odpowietrznik może nie nadążać z usuwaniem gazu, a zbyt duży zajmuje niepotrzebnie miejsce.

Lokalizacja montażu ma kluczowe znaczenie dla skuteczności urządzenia. Powietrze unosi się ku górze, dlatego odpowietrzniki należy instalować w najwyższych punktach instalacji. Typowe miejsca montażu to szczyty pionów, najwyższe punkty grzejników oraz górne części rozdzielaczy. W rozbudowanych układach instaluje się ich kilka, rozmieszczając równomiernie po całym systemie. Jeden odpowietrznik na duże mieszkanie o powierzchni powyżej 100 metrów kwadratowych może być niewystarczający.

Montaż przebiega zazwyczaj szybko i nie wymaga specjalistycznych narzędzi. Większość modeli posiada gwint zewnętrzny lub wewnętrzny w standardzie 1/2 cala lub 3/4 cala. Przed przykręceniem warto nałożyć taśmę teflonową lub uszczelniacz na gwint. Następnie dokręca się urządzenie ręcznie, a potem kluczem o jeden pełny obrót. Zbyt mocne dokręcenie może uszkodzić gwint lub pęknąć korpus z tworzywa sztucznego.

Po zamontowaniu należy przeprowadzić próbę szczelności pod ciśnieniem roboczym. Instalację napełnia się powoli, obserwując zachowanie odpowietrznika. Prawidłowo działające urządzenie powinno samoczynnie wypuścić powietrze zgromadzone w czasie napełniania, a następnie zamknąć się bez przecieków. Jeśli z dyszy kapie woda, może to świadczyć o uszkodzeniu pływaka lub zabrudzeniu gniazda zaworu. W takim przypadku należy oczyścić lub wymienić element.

Najważniejsze zasady konserwacji i długoterminowej obsługi odpowietrzników

Odpowietrzniki automatyczne są urządzeniami wymagającymi minimalnej obsługi, ale całkowite zaniedbanie ich konserwacji może prowadzić do usterek. Zaleca się przegląd tych elementów przynajmniej raz w roku, najlepiej przed sezonem grzewczym. Podczas przeglądu sprawdza się wizualnie stan obudowy, dyszy wylotowej oraz połączenia gwintowego. Ewentualne ślady korozji lub wapiennych osadów to sygnał do działania. Wczesna reakcja pozwala uniknąć kosztownych napraw w środku zimy.

Osady wapienne to najczęstszy problem w instalacjach zasilanych twardą wodą. Twarda woda, o twardości powyżej 20 stopni niemieckich, odkłada kamień na ruchomych elementach pływaka i zaworu. Prowadzi to do zablokowania mechanizmu i utraty funkcjonalności urządzenia. W takich przypadkach warto stosować preparaty do odkamieniania przeznaczone do instalacji grzewczych. Alternatywnym rozwiązaniem jest montaż zmiękczacza wody na wejściu do instalacji.

Wymiana odpowietrznika to prosta czynność, jeśli urządzenie wyposażono w zawór odcinający. Wystarczy zamknąć zawór, odkręcić stary element i wkręcić nowy. Cała operacja zajmuje około 5 minut i nie wymaga odwadniania instalacji. Bez zaworu odcinającego konieczne jest zatrzymanie całego układu i jego opróżnienie, co w dużych budynkach może zająć kilka godzin. Dlatego warto od początku inwestować w modele z zintegrowanym zaworem odcinającym.

Poniżej przedstawiamy najważniejsze wskazówki dotyczące użytkowania odpowietrzników:

  • Sprawdzaj urządzenie wizualnie co najmniej raz na 12 miesięcy
  • Czyść dyszę wylotową z osadów wapiennych przy użyciu roztworu kwasu cytrynowego
  • Nie zakręcaj na stałe kapturka ochronnego dyszy, bo blokujesz odpowietrzanie
  • Wymieniaj uszczelki gwintowe co 5 do 7 lat, nawet jeśli nie ma widocznych przecieków
  • Przy wymianie urządzenia sprawdź, czy zawór odcinający otwiera się i zamyka płynnie

Inwestycja w dobrej jakości odpowietrzniki to decyzja, która zwraca się w postaci niższych rachunków za energię i rzadszych wizyt serwisanta. Nowoczesna instalacja grzewcza z prawidłowo dobranymi elementami odpowietrzającymi może pracować bezawaryjnie przez ponad 15 lat. To realna oszczędność, którą docenisz zwłaszcza w budynkach wielorodzinnych lub obiektach komercyjnych, gdzie każda godzina przestoju generuje koszty. Wybierając produkty sprawdzonych producentów i stosując się do zasad montażu, zapewnisz swojej instalacji długą i bezproblemową pracę.

Przeczytaj także