Jak ustawić ciśnienie w zbiorniku hydroforowym i kiedy je sprawdzać
Zestaw hydroforowy przy własnej studni pracuje cicho i niezauważenie, dopóki nie zaczną się kłopoty: pompa włącza się przy każdym odkręceniu kranu, ciśnienie w prysznicu pulsuje, a wskazówka manometru skacze. W wielu przypadkach winna nie jest pompa, tylko źle ustawione ciśnienie powietrza w zbiorniku albo nastawy wyłącznika ciśnieniowego, które nie pasują do siebie.
Poniżej wyjaśniamy, jak działa zbiornik hydroforowy, jak samodzielnie sprawdzić i ustawić ciśnienie oraz jak często warto to robić, żeby pompa pracowała długo i oszczędnie.
Jak działa zbiornik hydroforowy
Współczesne zestawy hydroforowe mają najczęściej zbiornik przeponowy. Wewnątrz znajduje się gumowa membrana lub worek, który oddziela wodę od poduszki powietrza. Gdy pompa tłoczy wodę, powietrze się spręża. Gdy odkręcasz kran, sprężone powietrze wypycha wodę do instalacji, a pompa nie musi się włączać przy każdym niewielkim poborze.
Pracą pompy steruje wyłącznik ciśnieniowy (presostat). Ma on dwa progi:
- ciśnienie załączenia - gdy ciśnienie w instalacji spadnie do tej wartości, pompa startuje,
- ciśnienie wyłączenia - gdy ciśnienie wzrośnie do tej wartości, pompa się zatrzymuje.
W domowych instalacjach typowe nastawy to około 1,5-2 bar przy załączeniu i 3-3,5 bar przy wyłączeniu. Różnica między progami wynosi zwykle około 1-1,5 bar. Dokładne wartości zależą od wysokości budynku, wymagań armatury i możliwości pompy.
Jakie ciśnienie powietrza ustawić w zbiorniku
Najważniejsza zasada brzmi: ciśnienie powietrza w pustym zbiorniku powinno być o około 0,2-0,3 bar niższe od ciśnienia załączenia pompy. Przykład:
| Ciśnienie załączenia pompy | Ciśnienie powietrza w zbiorniku (bez wody) |
|---|---|
| 1,5 bar | ok. 1,2-1,3 bar |
| 2,0 bar | ok. 1,7-1,8 bar |
| 2,5 bar | ok. 2,2-2,3 bar |
Jeśli powietrza jest za mało, zbiornik zachowuje się jak zwykła rura. Każdy pobór wody od razu obniża ciśnienie, pompa włącza się bardzo często, a membrana pracuje w skrajnym położeniu i szybciej się zużywa. Jeśli powietrza jest za dużo, zbiornik przyjmuje mało wody i również nie spełnia swojej roli.
Jak sprawdzić i ustawić ciśnienie krok po kroku
Do pomiaru wystarczy zwykły manometr do opon samochodowych i pompka lub kompresor. Ważne, żeby pomiar wykonać przy całkowicie opróżnionym zbiorniku po stronie wodnej.
- Wyłącz zasilanie pompy w rozdzielnicy lub wyjmij wtyczkę.
- Odkręć najbliższy kran i spuść wodę, aż manometr na zestawie pokaże zero, a woda przestanie lecieć.
- Odkręć kapturek zaworu powietrza na zbiorniku, zwykle u góry lub z boku. Wygląda jak wentyl rowerowy lub samochodowy.
- Zmierz ciśnienie manometrem do opon.
- Dopompuj lub upuść powietrze, aby uzyskać wartość o 0,2-0,3 bar niższą od ciśnienia załączenia.
- Zakręć kran, załóż kapturek i włącz pompę. Obserwuj, przy jakich wartościach pompa startuje i się zatrzymuje.
Jeśli po naciśnięciu wentyla wypływa woda zamiast powietrza, membrana jest uszkodzona. Wtedy samo pompowanie nic nie da, trzeba wymienić membranę lub cały zbiornik. Pomocne bywa też sprawdzenie zaworu zwrotnego i śrubunków, o których piszemy w tekście śrubunek i zawór kulowy ze śrubunkiem w instalacjach hydraulicznych.
Regulacja wyłącznika ciśnieniowego
Większość presostatów ma pod pokrywą dwie sprężyny regulacyjne. Większa nakrętka zmienia oba progi jednocześnie, mniejsza zmienia różnicę między załączeniem a wyłączeniem. Regulację wykonuje się po odłączeniu zasilania, bo pod pokrywą znajdują się zaciski pod napięciem, a następnie sprawdza przy pracującej pompie.
Podczas regulacji pamiętaj o kilku zasadach:
- ciśnienie wyłączenia nie może przekraczać maksymalnego ciśnienia, jakie pompa jest w stanie wytworzyć, inaczej pompa nigdy się nie wyłączy,
- wartości nie mogą przekraczać dopuszczalnego ciśnienia zbiornika i armatury,
- po każdej zmianie progu załączenia trzeba skorygować ciśnienie powietrza w zbiorniku.
Jeśli mimo poprawnych nastaw pompa pracuje długo i nie osiąga ciśnienia wyłączenia, przyczyną może być zużycie pompy, zatkany filtr lub kosz ssawny, spadek lustra wody w studni albo nieszczelność. Wybierając nowe urządzenie, warto zestawić jego wydajność z głębokością studni i liczbą punktów poboru. Przykładowe pompy hydroforowe do studni różnią się właśnie wysokością podnoszenia i zakresem ciśnień.
Zbiornik za mały czy za duży
Nawet idealnie ustawione ciśnienie nie pomoże, jeśli zbiornik jest za mały w stosunku do wydajności pompy i poboru wody. Pojemność użytkowa zbiornika przeponowego to tylko część jego pojemności nominalnej, zwykle około jednej trzeciej. Zbiornik 24-litrowy oddaje więc między załączeniami tylko kilka litrów wody, co przy prysznicu czy podlewaniu oznacza bardzo częste starty pompy. W domach jednorodzinnych częściej stosuje się zbiorniki 50-100 litrów, a przy większym zużyciu nawet większe. Producenci pomp podają zalecaną liczbę załączeń na godzinę i to ona powinna decydować o pojemności. Większy zbiornik oznacza rzadsze załączenia i dłuższe życie silnika.
Jak często kontrolować zestaw
Zbiornik przeponowy powoli traci powietrze przez membranę i wentyl. Dlatego ciśnienie warto sprawdzać przynajmniej raz w roku, najlepiej wiosną, przed sezonem podlewania ogrodu, kiedy pompa pracuje najwięcej. Częściej kontroluj zestaw, gdy zauważysz któryś z objawów:
- pompa włącza się na kilka sekund przy myciu rąk,
- woda z kranu leci pulsacyjnie,
- pompa włącza się sama, gdy nikt nie pobiera wody, co może oznaczać przeciek lub nieszczelny zawór zwrotny,
- manometr pokazuje wyraźnie inne wartości niż wcześniej.
Częste załączanie pompy to nie tylko hałas, ale też większe zużycie prądu i szybsze zużycie silnika oraz styków presostatu. Kilka minut pracy z manometrem raz w roku pozwala tego uniknąć. Jeśli woda w domu płynie słabo mimo prawidłowo ustawionego hydroforu, przyczyny warto poszukać w instalacji, np. w filtrach i perlatorach, o czym piszemy w poradniku dlaczego woda leci słabiej i jak znaleźć przyczynę.
Przeczytaj także
Dlaczego grzejnik nie grzeje mimo odkręconej głowicy i jak odblokować trzpień zaworu
Po letniej przerwie grzejnik często pozostaje zimny, choć głowica jest ustawiona na maksimum.
Dlaczego pompa obiegowa centralnego ogrzewania hałasuje i jak to usunąć
Szum, bulgotanie albo metaliczne stukanie dochodzące z kotłowni to często sygnał…
Odpowietrzniki automatyczne z zaworami odcinającymi w instalacjach hydraulicznych
Powietrze w instalacji hydraulicznej to jeden z najczęstszych problemów…